Enerji faturanızın altına baktığınızda "reaktif enerji bedeli" satırını görüyor musunuz? Eğer görüyorsanız ve bu bedel toplam faturanızın %10'unu geçiyorsa, kompanzasyon panosu yatırımı muhtemelen 12-18 ay içinde kendini amorti edecektir. Bu yazıda reaktif gücün ne olduğunu, nasıl ölçüldüğünü ve kompanzasyon sistemi kurarak faturanızı nasıl düşürebileceğinizi adım adım açıklıyoruz.
Elektrik enerjisi iki bileşenden oluşur: gerçekten iş yapan aktif güç (kW) ve elektrik-manyetik alan oluşturmak için sistemde gidip gelen ama doğrudan iş yapmayan reaktif güç (kVAr). Motorlar, transformatörler, balastlar ve kesintisiz güç kaynakları (UPS) başlıca reaktif güç tüketicileridir.
Bu iki bileşenin bileşkesi görünen güç (kVA)'yı oluşturur. Güç faktörü (cosφ) ise aktif gücün görünen güce oranıdır. Türkiye'de TEDAŞ ve dağıtım şirketleri, güç faktörünün 0,90'ın altına düşmesi durumunda reaktif enerji bedeli uygulamaktadır. Büyük sanayi abonelerinde bu bedel yıllık onlarca bin liraya ulaşabilmektedir.
Bu hesap reaktif enerji bedelini baz almaktadır. Bunun yanı sıra güç faktörü düzeltildiğinde trafo ve kablo kayıpları azalır, mevcut hat kapasitesinden daha fazla aktif yük beslenebilir ve ekipman ömrü uzar.
Otomatik kompanzasyon panosu, şebekeyi sürekli izleyen bir güç faktörü rölesi (regülatör) içerir. Reaktif güç ihtiyacı arttığında regülatör sırayla kapasitör gruplarını devreye sokar; ihtiyaç azaldığında grupları devreden çıkarır. Bu sayede cosφ her an hedef değerde tutulur.
Harmonik sorunlu tesisler için dikkat: Frekans dönüştürücü (inverter), UPS veya ark ocağı gibi harmonik üreten yükler varsa standart kapasitör grupları yeterli olmaz. Bu durumda filtre reaktörlü (detuned) kapasitör grupları veya aktif filtre sistemleri gerekir. Harmonik analizi yapılmadan kurulan kompanzasyon sistemi kapasitörlerin erken arızalanmasına yol açar.
Kompanzasyon sistemi boyutlandırması için en az 1 haftalık enerji analizörü ölçümü yapılmalıdır. Analizör; saatlik aktif güç, reaktif güç, güç faktörü ve harmonik bozulma verilerini kaydeder. Bu verilere bakarak:
Adas Mekatronik olarak enerji analizörü ölçümünden pano tasarımına, üretimden devreye almaya kadar komple kompanzasyon çözümü sunuyoruz. Teslimat sonrası güç faktörü garantisi veriyoruz.
Endüstriyel otomasyon panosu tasarımı ve üretiminde IEC 61439 standartlarına uygun, proje bazlı mühendislik çözümleri.
